قهرمان ميرزا عين السلطنه
7685
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
تجريش شود . ترياككارى ما در 13 آبان تمام شد . تخمينا شانزده طناب كشت شد ، هر طنابى سه هزار و ششصد ذرع ، 56600 ذرع زمين ترياك شد . اگر انشاء اللّه آفتى نرسد ، مفتشين بىانصاف هم همراهى كنند ، ماليه هم پول را بدهد فايدهء خوبى عايد مىشود « 1 » . نسقبندى كوريجان بد نيست نسقبندى و بهرهء مالكانه اين ده را يادداشت كنم . اولا عمدهء نسقبندى در ايران روى پنج اصل است : آب ، خاك ، عوامل ، بذر ، بازو ( رجل ) . هريك از اصول پنجگانه يك سهم مىبرند و در هر شهر و بلوك و قريه اختلافاتى است . در اينجا كه آب و خاك مال مالك است از گندم و جو آبى هفت تا رعيت سه تا ارباب . از صيفى به طريق شتوى . از جو و گندم ديم ده دو . كاه گندم آبى چهار يك ، جو پنج يك . از ديم هيچ كاه نمىدهند . به واسطهء خشكسالى و عدم بارندگى چهارده سال است ديمكارى نمىشود . [ اينجا ] با ساير دهات تقسيم محصول فرق دارد . آنها سه كوت مىكنند ، دوتا رعيت يكى ارباب . در حقيقت نه سه و اين به واسطهء زحمتى است كه رعيت اينجا مىكشد زيرا چهار فرسنگ بايد نهر رودخانه و قنات را بيگار بدهد ، پاك [ كند ] و آب بياورد با ساير بيگارها . از هر طناب باغ و يونجه كه سه هزار و ششصد ذرع باشد دو تومان نقد ، از سر و خانه يك تومان دو عباسى ، از گوسفند ده شاهى ، از گاو ماده و الاغ ماده سى شاهى ( گاو نر و يك الاغ معاف است ) ، از هر گاو جفتى پنج سير روغن . اين ده با اشخاص ذيل اداره مىشود : محمد على بيك كشمرزى ( لله ) نايب - درويشعلى بيك كدخدا ( حاجى كوچكعلى به واسطهء آن حركات اخراج و درويشعلى بيك پسر مرحوم بيرام على كدخدا شد ) . دو سال است ضابط ندارد . ميرزا حسين ، ميرزا و محرر - پاشا پاكار ، محمد ورپاكار « 2 » - على اكبر و حسين رضا فراش - سيفعلى مهتر - كربلائى اسمعيل و قاسم باغبان - دشتبان دو نفر - حمامى سه نفر - دلاك دو نفر - چوپان شش نفر - برهچران شش نفر - نخرچى « 3 » دو نفر - گاوچران دو نفر - آهنگر دو نفر - نجار دو نفر - ميرآب دو نفر - جوقباشى بيست و چهار نفر ( هر جوق پنج جفت و ده نفر آدم و ده الاغ ) .
--> ( 1 ) - به واسطهء نيامدن باران سرماى بىموقع يك مثقال هم ترياك عايد نشد . ( يادداشت از نويسنده ) ( 2 ) - ورپاكار - دست يار پاكار . ( 3 ) - نخرچى - تركى - چوپان گلههاى گاو ، گوساله و الاغ ( مسعود سالور )